Kâr alma seviyesinin hedef, risk getiri oranı ve işlem planıyla ilişkisini açıklar.
Kâr alma seviyesinin rolü
Take profit, işlem beklenen yönde ilerlerse kârın hangi koşulda realize edileceğini önceden tanımlayan seviyedir. Bu seviye, yalnızca hedeflenen fiyatı değil işlem fikrinin süresini ve risk-getiri dengesini de görünür kılar. Kâr alma emri, fiyat hedefe geldiğinde elde edilen sonucu kayda geçirmek için kullanılabilir; fiyatın hedefe mutlaka ulaşacağını veya hedeften sonra dönmeyeceğini söylemez.
Hedef belirlemek, açık pozisyonun her an yeniden değerlendirilmesini bütünüyle ortadan kaldırmaz. Ancak giriş öncesinde hangi koşulda kârın alınacağı düşünülmüşse, kısa süreli fiyat hareketlerine tepki verme baskısı azalabilir. Hedefin bir grafik seviyesi, önceki fiyat aralığı veya belirli bir risk-getiri hesabıyla ilişkilendirilmesi mümkündür. Seçilen gerekçe, işlem açıldıktan sonra da anlaşılabilecek kadar açık olmalıdır.
Riskle karşılaştırmak
Kâr hedefi, giriş ile zarar durdurma arasındaki olası kayıpla aynı para biriminde karşılaştırılabilir. Yüksek hedef yazmak olasılığı artırmaz; hedefin piyasa yapısı ve planlanan süreyle uyumlu olması gerekir. Örneğin hedefe uzaklık iki katına çıkarıldığında, potansiyel kazanç büyür fakat fiyatın o mesafeyi kat etmesi için gereken hareket de büyür.
Risk-getiri oranı olası kaybın ve hedeflenen kazancın oranını tanımlar; başarı olasılığı, işlem sıklığı veya toplam portföy sonucu hakkında tek başına hüküm vermez. Komisyon, alış-satış farkı ve kısmi gerçekleşme, hedefe ulaşılsa dahi net sonucu değiştirebilir. Bu yüzden oran, yalnızca fiyat farkları üzerinden değil işlem maliyetleri ve adet dikkate alınarak okunmalıdır.
Emir türü ve gerçekleşme koşulu
Kâr alma düzeni bazı platformlarda koşul oluşunca bir limit satış ya da alış emri oluşturabilir. Limit kullanılıyorsa fiyat sınırı, daha kötü fiyattan gerçekleşmeyi sınırlayabilir; buna karşılık hızla değişen piyasada emrin açıkta kalması mümkündür. Platformun hedef seviyesini hangi fiyatla tetiklediği ve sonrasında hangi emir türünü ilettiği, sonuç üzerinde doğrudan etkilidir.
Hedefe dokunulması ile tüm miktarın hedef fiyatından gerçekleşmesi aynı olay değildir. Karşı taraftaki miktar sınırlıysa emir parçalara bölünebilir veya sonraki kademelerde eşleşebilir. Pozisyonun yalnızca bir kısmı için take profit tanımlanmışsa, kalan miktarın stop ve hedef koşullarının ayrıca takip edilmesi gerekir. Emir onayındaki yön, adet, tetik seviyesi ve geçerlilik süresi bu nedenle kontrol edilir.
Hipotetik risk-getiri örneği
Hipotetik örnek: 40 TL giriş, 38 TL stop ve 46 TL hedefte pay başına olası kayıp 2 TL, hedeflenen kazanç 6 TL’dir. Bu yaklaşık 1’e 3 oranıdır; fiyatın hedefe ulaşacağı garantisini vermez. 100 lotluk varsayımsal pozisyonda fiyat farkından hesaplanan olası kayıp 200 TL, hedeflenen brüt kazanç ise 600 TL olur.
Fiyatın 46 TL’ye geldiği anda satış defterindeki karşı miktarın yetersiz kaldığını düşünelim. Hedefle çalışan satış emrinin tamamı aynı fiyattan eşleşmeyebilir veya emir türüne göre bir bölümü açık kalabilir. Komisyonlar da net kârı azaltır. Örnek, risk-getiri oranının bir planlama ölçüsü olduğunu; gerçekleşen sonucun emir defteri ve maliyetlerden ayrıca etkilendiğini gösterir.
Hedefi sonradan kovalamamak
Fiyat hedefe yaklaşınca kâr alma seviyesini sürekli yukarı taşımak, başlangıçtaki planı değiştiren yeni bir karardır. Kısmi satış, hedef değişikliği veya pozisyonu koruma kararları önceden tanımlanmadığında duygusal tepki ağır basabilir. Hedef değiştirilecekse, değişikliğin ilk işlem fikrini ve kabul edilen riski nasıl etkilediği yeniden hesaplanmalıdır.
Take profit emri, işlem sonucunun mutlaka olumlu olacağına dair güvence değildir. Fiyat hedefe gelmeden geri dönebilir, hedefte emir eşleşmeyebilir veya farklı bir fiyattan kısmi gerçekleşme olabilir. Açık emirler ve gerçekleşme bildirimleri birlikte incelendiğinde, hangi miktarın kapandığı ve hangi kısmın pozisyonda kaldığı anlaşılır. Bu içerik eğitim amaçlıdır; belirli bir varlıkta işlem önerisi içermez.
Kaynaklar
- Borsa Istanbul resmi piyasa ve duyurular sayfasi (Borsa Istanbul)