Teminatın pozisyon açmak için ayrılan kaynak olduğunu açıklar.
Marjin teminat, maliyet ve maruziyet değildir
Marjin, kaldıraçlı bir işlem açıldığında hesap özsermayesinden teminat olarak ayrılan tutardır. Bu tutar, pozisyonun tam nominal büyüklüğü veya işlemde kaybedilebilecek azami para değildir. Nominal maruziyet, lot miktarı, sözleşme büyüklüğü ve paritenin fiyatıyla ilişkilidir. Örneğin bir pozisyon için 500 birim marjin ayrılması, fiyat ters yönde hareket ettiğinde zararın 500 birimde duracağı anlamına gelmez. Açık pozisyonun fiyat sonucu, ayrılan teminattan daha büyük olabilir; kurumun koruma, kapatma ve bakiye kuralları sözleşmeye göre ayrıca değerlendirilir.
Marjin aynı zamanda spread, komisyon veya swap gibi bir işlem maliyetiyle karıştırılmamalıdır. Spread ve komisyon gerçekleşen alım satımın sonucuna etki eden maliyet kalemleridir; swap açık taşımaya bağlı finansman kaydı olabilir. Kullanılan marjin ise pozisyon açıkken hesapta bloke ya da ayrılmış görünen kapasitedir ve pozisyon kapandığında koşullara bağlı olarak tekrar kullanılabilir hâle gelir. Bu ayrım, ekranda düşük bir teminat gereksinimi göründüğünde işlemin ekonomik boyutunun da düşük olduğu yanılgısını önler. Marjini doğru okumak için nominal değer, özsermaye, açık kâr zarar ve kurumun teminat hesaplama yöntemi birlikte görülmelidir.
Kullanılan marjin, serbest marjin ve marjin seviyesi
Kullanılan marjin, açık pozisyonlar için ayrılmış teminatların toplamını ifade eder. Serbest marjin, genel olarak hesap özsermayesinden kullanılan marjin çıkarıldıktan sonra kalan alandır. Özsermaye ise bakiye ile açık pozisyonların gerçekleşmemiş kâr veya zararının birlikte değerlendirilmesiyle değişir. Fiyat hareketi açık zararı büyüttüğünde özsermaye düşebilir; kullanılan marjin aynı kalsa bile serbest marjin azalabilir. Tersi durumda açık kâr özsermayeyi yükseltebilir, fakat bu durum fiyatın kalıcı olduğu veya riskin ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Marjin seviyesi çoğu platformda özsermayenin kullanılan marjine oranı olarak yüzde biçiminde gösterilir. Basit ifade ile marjin seviyesi = özsermaye / kullanılan marjin x 100 formülüyle okunabilir. Kullanılan marjin sıfırsa bazı platformlar oranı göstermez veya farklı işaret kullanır. Oranın yükselmesi ya da düşmesi tek başına işlem önerisi üretmez; yalnızca teminat kapasitesi ile açık sonuç arasındaki ilişkiyi görünür kılar. Birden fazla pozisyon varsa, bir semboldeki zarar diğer açık işlemler nedeniyle ortak özsermaye üzerinden serbest marjini etkileyebilir. Bu nedenle her pozisyonu yalnızca kendi giriş fiyatıyla değerlendirmek toplam hesap durumunu eksik bırakır.
Teminat gereksinimi hangi koşullarda değişir?
Gerekli marjin, yalnızca lot miktarıyla belirlenmez. Sembolün sözleşme büyüklüğü, işlem yönü, fiyat seviyesi, hesap para birimi, tanımlı kaldıraç, müşteri sınıflandırması ve kurumun ürün kuralı hesaplamaya girebilir. Hesap para birimi ile marjin para birimi farklıysa dönüşüm kuru da ekranda görünen tutarı etkileyebilir. Aynı nominal büyüklükte iki çift, farklı fiyatları veya sözleşme koşulları nedeniyle aynı marjini gerektirmeyebilir. Aracı kurum, piyasa oynaklığı, haber riski veya kendi politikasına göre belirli ürünlerde teminat gereksinimini değiştirebilir.
Bu nedenle bir pozisyon açılmadan önce hesaplanan marjin, pozisyon açık kaldığı süre boyunca değişmez bir sözleşme sonucu sayılmamalıdır. Özellikle hafta sonu, olağan dışı piyasa koşulu veya kurum duyurularında geçici kurallar uygulanabilir. Yeni emir kapasitesi, sadece nakit bakiyeye bakılarak hesaplanmaz; açık zarar, diğer pozisyonların kullanılan marjini ve güncel teminat koşulu birlikte dikkate alınır. Platformdaki marjin hesaplayıcısı faydalı bir ön bilgi sağlayabilir, ancak sonuç girilen lot, sembol, hesap türü ve kaldıraç verisine bağlıdır. Yanlış sembol ya da eski koşulla yapılan hesap, gerçek emir ekranındaki gereksinimden farklı çıkabilir.
Hipotetik hesap durumu örneği
Hipotetik örnek: Bir hesapta bakiye 2.000 birim, açık pozisyonların toplam kullanılan marjini 400 birim olsun. Açık işlemlerin gerçekleşmemiş sonucu sıfırken özsermaye 2.000 birim, serbest marjin 1.600 birim ve marjin seviyesi yüzde 500 olur. Daha sonra fiyat hareketi nedeniyle açık zarar 600 birime ulaşırsa özsermaye 1.400 birime iner. Kullanılan marjin değişmediği varsayımında serbest marjin 1.000 birime, marjin seviyesi yüzde 350ye geriler. Bu örnekteki zarar 400 birimlik teminatla sınırlı değildir; marjinin maliyet ya da zarar tavanı olmadığını gösterir.
Aynı hesapta ikinci bir pozisyon açmak kullanılmış marjini artırabilir. Örneğin toplam kullanılan marjin 700 birime çıkarken özsermaye 1.400 birim kalırsa serbest marjin 700 birim, marjin seviyesi yüzde 200 olur. Rakamlar eğitim için varsayımsaldır; komisyon, swap, dönüşüm ve kurum kuralları dışarıda bırakılmıştır. Gerçek platform, marjin seviyesini farklı gösterimle sunabilir veya sembole özel hesaplama kullanabilir. Örneğin amacı bir oranı hedeflemek değil, kullanılan marjin ile serbest marjinin nasıl ayrıldığını açıklamaktır.
Marjin çağrısı ve zorunlu kapatma değişkendir
Marjin çağrısı, uyarı eşiği, yeni emir kısıtı ve zorunlu kapatma uygulaması evrensel sabitler değildir. Bunlar aracı kuruma, düzenleme alanına, müşteri sınıflandırmasına, hesap türüne ve ürün sözleşmesine göre değişebilir. Bazı sistemler belirli marjin seviyesinde bildirim yapabilir, bazıları pozisyonları belirlenmiş sırayla veya farklı yöntemle kapatabilir. Hızlı piyasada kapanış emrinin hangi fiyattan gerçekleşeceği de kesin değildir. Bu yüzden tek bir yüzde eşiğini bütün kurumlar için geçerli güvenlik sınırı saymak yanıltıcı olur.
Marjinin hesapta bulunması, açık pozisyonun rahatlıkla taşınabileceği veya zarar riskinin düşük olduğu anlamına gelmez. Haber, fiyat boşluğu, spread genişlemesi, swap ve birden çok pozisyonun aynı ekonomik etkene bağlı olması özsermayeyi kısa sürede değiştirebilir. Hesap raporunda bakiye, özsermaye, kullanılan marjin, serbest marjin ve marjin seviyesi ayrı kalemler olarak izlenmelidir. Bu eğitim içeriği herhangi bir miktar, kaldıraç veya işlem yönü önermez; teminat terimlerinin maliyet ve maruziyetten neden ayrılması gerektiğini açıklar.