Faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr ölçüsünün sınırlarını açıklar.
FAVÖK faaliyet ölçeğini özetler
FAVÖK, faiz, amortisman ve vergi öncesi kârın kısaltmasıdır. Şirketin ana faaliyetlerinden oluşan sonucu, finansman tercihi ve bazı muhasebe giderlerinden önce incelemeye yarayan bir ölçüdür. FAVÖK marjı, FAVÖKün hasılata bölünmesiyle bulunur ve satışların ne kadarının bu ölçüye dönüştüğünü gösterir.
Bu ölçü şirketlerin işletme performansını karşılaştırmak için yararlı bir başlangıç olabilir. Yine de FAVÖK standart bir nakit bakiyesi veya pay sahiplerine kalan kâr değildir. Şirketlerin faaliyet giderlerini sınıflama biçimi, tek seferlik kalemleri ele alış yöntemi ve raporlama dönemi karşılaştırmayı etkileyebilir. Kullanılan tanımın finansal tablo dipnotlarıyla kontrol edilmesi gerekir.
Faiz, vergi ve amortisman neden dışarıda kalır?
Faiz gideri borç miktarı, vade, para birimi ve finansman koşullarından etkilenir. Vergi ise dönemsel vergi düzenlemeleri, geçmiş zararlar ve ertelenmiş vergi kalemleri nedeniyle değişebilir. Bu ikisini dışarıda bırakmak, farklı sermaye yapısına sahip işletmelerin faaliyet sonucunu karşılaştırmayı kolaylaştırabilir; fakat borcun ekonomik riskini ortadan kaldırmaz.
Amortisman ve itfa payları, geçmişte yapılmış makine, tesis, yazılım veya benzeri yatırımların maliyetini dönemlere dağıtan muhasebe giderleridir. FAVÖK bu giderlerden önce hesaplanır. Özellikle sermaye yoğun işlerde amortismanı dışarıda bırakmak, varlıkların yenilenmesi için gelecekte nakit harcanmayacağı anlamına gelmez. Ölçü faaliyet kapasitesini anlatır, yatırım gereksinimini eksiksiz göstermez.
FAVÖK nakit akışı değildir
FAVÖKten kasaya giren nakde ulaşmak için tahsilatlar, stoklar, tedarikçi ödemeleri, vergi, faiz, yatırım harcaması ve borç hareketleri ayrıca değerlendirilir. Satış yapılıp bedel henüz tahsil edilmediyse kâr ölçüsü oluşabilir, fakat nakit aynı anda artmayabilir. Stok birikimi veya müşterilere daha uzun vade verilmesi işletme sermayesi ihtiyacını yükseltebilir.
Bakım yatırımı ve kapasite yatırımı da FAVÖKün dışında kalır. Makine filosunu yenilemek zorunda olan bir şirketin FAVÖKü yüksek görünürken serbest nakit akışı sınırlı olabilir. Net borç, faiz karşılama gücü ve borç vadesi bu nedenle FAVÖK ile beraber okunur. Borçlu bir şirketin yüksek FAVÖK üretmesi, faiz ve anapara ödemelerini rahatça karşılayacağına dair güvence değildir.
Hipotetik örnek: marj ile nakit arasındaki fark
Hipotetik örnek: Varsayımsal bir üreticinin yıllık hasılatı 1 milyar TL, FAVÖKü 150 milyon TL olsun. FAVÖK marjı yüzde 15tir. Aynı dönemde 70 milyon TL faiz, 20 milyon TL vergi ve 80 milyon TL bakım yatırımı gerçekleştiğini varsayalım. Bu tutarlar FAVÖK hesabından sonra ekonomik etki yaratır; 150 milyon TLnin serbestçe harcanabilir nakit olduğu sonucu çıkarılamaz.
Ayrıca şirketin ticari alacakları 50 milyon TL artmışsa, satışların bir bölümü henüz tahsil edilmemiş olabilir. Başka bir şirket aynı yüzde 15 marja sahipken daha düşük yatırım harcaması ve daha hızlı tahsilatla farklı nakit görünümü taşıyabilir. Rakamlar yalnızca FAVÖK, işletme sermayesi, yatırım harcaması ve borç ilişkisini göstermek içindir; herhangi bir şirket hakkında işlem önerisi değildir.
FAVÖK tek başına borç veya değerleme yanıtı vermez
FAVÖK çarpanları kullanılırken işletme değeri ile piyasa değerinin farklı kavramlar olduğu hatırlanır. İşletme değeri, borç ve nakit etkisini de içerdiği için faaliyet ölçüsü olan FAVÖKle birlikte anılabilir. Ancak net borcun kapsamı, kiralama yükümlülükleri, azınlık payları ve kullanılabilir nakit belirtilmeden çarpanlar doğrudan karşılaştırılamaz.
Tek seferlik gelir veya giderler, muhasebe sınıflaması ve döngüsel talep FAVÖKü dönemsel olarak değiştirebilir. Nakit akışı, sermaye harcaması, işletme sermayesi, faiz, vergi ve borç vadesi görülmeden yüksek marjdan kesin sonuç üretmek yanıltıcı olur.
Karşılaştırmada aynı dönemin hasılatı, FAVÖK tanımı ve para birimi kullanılmalıdır. Farklı şirketlerin açıkladığı düzeltilmiş FAVÖK tutarları, hangi kalemlerin dışarıda bırakıldığı okunmadan eşdeğer kabul edilmez. Bir tanım değişikliği, dönemler arası artış görünümünü de değiştirebilir. Bu içerik FAVÖKün neyi ölçtüğünü ve neleri ölçmediğini eğitim amacıyla açıklar; yatırım tavsiyesi vermez.