Bilanço Nedir?

Bilanço nedir?

Bilanço, bir şirketin belirli bir raporlama tarihindeki ekonomik kaynaklarını ve bu kaynakların hangi taraflarca finanse edildiğini gösteren finansal tablodur. Gelir tablosu gibi bir dönemin performans akışını değil, bir anlık durumu sunar. Bu yüzden iki bilanço tarihini karşılaştırmak, şirketin yıl içinde neler yaşadığını tek başına anlatmaz; fakat kaynak yapısındaki değişimin başlangıç haritasını verir. Bilanço kalemleri muhasebe standartlarına göre sınıflanır ve ayrıntıların önemli bölümü dipnotlarda açıklanır.

Bilanço Nasıl Okunur? →

Muhasebe denklemi

Bilançonun temel eşitliği varlıklar = yükümlülükler + özsermayedir. Varlıklar, şirketin kontrol ettiği nakit, alacak, stok, tesis, makine veya bazı haklar gibi ekonomik kaynaklardır. Yükümlülükler, kredi verenlere, tedarikçilere, çalışanlara ve devlete karşı doğmuş yükleri kapsar. Özsermaye ise varlıklardan yükümlülükler çıkarıldıktan sonra ortaklara atfedilen muhasebe tutarıdır. Denkliğin sağlanması şirketin borçsuz ya da kârlı olduğu anlamına gelmez; yalnızca her kaynağın karşılığında bir finansman kaydı bulunduğunu gösterir.

F/K Oranı Nedir? →

Dönen ve duran varlıklar

Dönen varlıklar çoğunlukla bir yıl veya normal faaliyet döngüsü içinde nakde dönmesi, satılması ya da kullanılması beklenen kalemlerdir. Nakit, ticari alacaklar ve stoklar bu gruba örnek olabilir. Duran varlıklar ise bina, makine, uzun vadeli yatırım veya kullanım hakkı gibi daha uzun süre işletmede kalması öngörülen kalemleri içerir. Sınıflama tek başına kalite notu değildir. Büyük stok tutarı satış fırsatını, yavaşlayan talebi veya değer düşüklüğü riskini farklı durumlarda yansıtabilir. Kalemin niteliği, önceki dönem değişimi ve dipnotu birlikte okunur.

Kısa ve uzun vadeli yükümlülükler

Yükümlülükler genellikle vadesine göre kısa ve uzun vadeli ayrılır. Kısa vadeli finansal borç, ticari borç, vergi yükü veya sözleşmeden doğan yükümlülükler yakın dönemde nakit çıkışı gerektirebilir. Uzun vadeli borç için de vade, faiz koşulu, teminat ve yeniden finansman ihtiyacı önemlidir. Toplam borç sayısı tek başına yeterli değildir. Kasadaki nakit, faaliyetlerden yaratılan nakit, borcun para birimi ve borç sözleşmelerindeki koşullar birlikte değerlendirilmeden ödeme kapasitesi hakkında geniş sonuç çıkarmak doğru olmaz.

Özsermaye neyi taşır?

Özsermaye içinde ödenmiş sermaye, geçmiş yıllar kârları, dönem sonucu, yedekler ve bazı değerleme farkları yer alabilir. Dönem kârı özsermayeyi artırabilir; zarar, temettü dağıtımı veya sermaye azaltımı ise azaltabilir. Bununla birlikte özsermaye, şirketin paylarının piyasada satılabileceği toplam bedel değildir. Markanın gücü, müşteri ilişkileri, gelecekteki kazanç potansiyeli ve bazı varlıkların ekonomik değeri muhasebe defterinden farklı olabilir. Bu nedenle defter değeri ile piyasa değeri aynı kavram gibi kullanılmamalıdır.

Bilanço değişimini izlemek

Bilanço okumada tek bir tarih yerine en az iki karşılaştırılabilir dönem izlenir. Varlıklardaki artışın karşısında borç, özsermaye veya dönem kârı gibi hangi finansman kaynağının yükseldiği denklemin iki tarafında görülür. Nakit azalırken makine yatırımı artmış olabilir; stok artışı beklenen satışa hazırlanmayı ya da talep zayıflığını yansıtabilir. Bu olasılıkların hangisinin geçerli olduğu gelir tablosu, nakit akışı ve dipnotlarla araştırılır.

Bir kalemin büyük olması tek başına olumlu veya olumsuz değildir. Hızlı tahsilat yapan bir perakendecinin alacak yapısı ile uzun projelerde çalışan bir şirketin alacak yapısı aynı olmaz. Borç vadesi, faiz oranı, para birimi ve teminatları; varlıkların kullanım amacı ve nakde dönme süresiyle birlikte değerlendirilir. Bilanço denklemi her zaman eşit görünür, fakat denkliği oluşturan kalemlerin riski ve likiditesi aynı değildir.

Diğer tablolarla bağlantı

Dönem net kârı çoğunlukla özsermaye içinde bir değişim yaratır, ancak kârın tamamı kasaya girmiş olmayabilir. Satış vadeli yapılmışsa ticari alacak artar; henüz satılmamış mal alınmışsa stok yükselir. Nakit akış tablosundaki işletme sermayesi değişimi bu farkı izlemeye yardım eder. Ayrıca yatırım harcaması duran varlıkları artırırken nakdi azaltabilir, yeni kredi ise hem nakdi hem finansal borcu artırabilir.

Hipotetik örnek: Varsayımsal bir şirketin toplam varlıkları 800 milyon TL, toplam yükümlülükleri 500 milyon TL ise özsermayesi 300 milyon TLdir. Ertesi yıl varlıklar 900 milyon TLye, yükümlülükler 650 milyon TLye çıkarsa özsermaye 250 milyon TL olur. Toplam varlık büyümüş olsa da finansmanın borç ağırlığı artmıştır. Rakamlar yalnızca denklemin nasıl izlendiğini anlatır; kredi kalitesi veya yatırım kararı hakkında öneri değildir.

Bilanço bir başlangıç tablosudur

Bilanço, kalemlerin raporlama tarihindeki muhasebe tutarını sunar; gelecekteki nakit tahsilatını, satış değerini veya finansman erişimini kesinleştirmez. Bu nedenle şirketin faaliyet modeli, gelir tablosu, nakit akışı ve dipnotlarıyla birlikte değerlendirilir. Denklem her zaman dengededir, fakat nakit, stok, makine, ticari borç ve uzun vadeli kredi aynı hızda veya aynı belirsizlikle değişmez. Bu ayrım, bilanço bilgisini eğitimsel olarak daha dikkatli yorumlamaya yardım eder.