Hesap bakiyesi, risk yüzdesi ve stop mesafesiyle pozisyon boyutu ilişkisini anlatır.
Pozisyon büyüklüğü risk tutarından türetilir
Forexte pozisyon büyüklüğü, önce tek işlemde kabul edilen parasal risk tutarından, sonra giriş fiyatı ile stop-loss arasındaki mesafenin parasal etkisinden türetilir. Temel ilişki şöyledir: pozisyon miktarı = kabul edilen risk tutarı / stop mesafesinin o miktardaki parasal etkisi. Stop mesafesi pip olarak yazıldığında ara adım, kabul edilen riskin kaç piplik harekete bölündüğünü göstermektir. Ancak bu bölme yalnızca pip başına taşınabilecek para riskini verir; lot sayısını bulmak için paritenin, sözleşmenin ve hesap para biriminin pip değeri gerekir.
Önce parasal risk, sonra pip başı tutar
Hesap bakiyesinin belirli yüzdesiyle ifade edilen risk önce para tutarına çevrilir. Örneğin varsayımsal 40.000 TL bakiyenin yüzde 1i 400 TLdir. Stop mesafesi 50 pip ise maliyetler dışarıda bırakıldığında izin verilen pip başı risk 400 / 50 = 8 TL olur. Bu sonuç 8 TL pip değeri olan bir lot miktarının aranacağını anlatır; doğrudan 8 lot veya 0,08 lot anlamına gelmez. Çünkü pip değeri, paritenin kotasyon yapısı, sözleşme büyüklüğü ve hesap para birimine bağlıdır. Stop 25 pipe daralırsa aynı 400 TL için pip başı tutar 16 TLye, 100 pipe genişlerse 4 TLye iner.
Pip değeri lot ve pariteyle değişir
Pip değeri, aynı paritede pozisyon miktarıyla yaklaşık orantılı değişir; 0,10 lotun pip etkisi, aynı sözleşme koşulunda 0,01 lotun yaklaşık on katı olabilir. Bununla birlikte her sembolün sözleşme büyüklüğü aynı değildir. EUR/USD gibi karşıt para birimi dolar olan çiftte dolar hesabı için pip değeri daha doğrudan görülebilir. USD/JPY veya GBP/JPY gibi JPY karşıt para birimli çiftlerde başlangıç pip etkisi yen cinsinden oluşur; dolar ya da TL hesapta dönüşüm uygulanır. Egzotik çiftlerde, endekslerde veya fark sözleşmelerinde lot etiketi ve pip tanımı daha da farklılaşabilir. Bu nedenle bir sembolde görülen sabit pip değeri başka sembole aktarılmaz.
Sözleşme büyüklüğü ve aracı kurum koşulu
Standart lot için sık kullanılan 100.000 baz para birimi tanımı, bütün aracı kurumlarda ve bütün ürünlerde değişmez kural değildir. Mikro lot, mini lot, kesirli miktar, minimum işlem büyüklüğü, lot adımı ve sözleşme çarpanı aracı kurumun ürün tanımında belirtilir. Bazı platformlar 0,01 lot adımı kabul ederken başka bir sembol farklı minimum miktar kullanabilir. Hesaplayıcıda görünen pip değeri de seçilen hesap para birimi, kaldıraç ve sözleşme verilerinin doğru girilmesine bağlıdır. Bu yüzden hesap matematiği doğru olsa bile emir ekranındaki sözleşme bilgisi doğrulanmadan elde edilen lot miktarı kesin kabul edilmez.
Hipotetik örnek: EUR/USD ve TL hesap
Hipotetik örnek: Varsayımsal bir TL hesapta tek işlem için kabul edilen risk 600 TL, EUR/USD stop mesafesi 60 pip olsun. İlk hesap 600 / 60 = pip başına 10 TL risk taşınabileceğini verir. Aracı kurumun o anki sözleşme hesaplayıcısı, 0,10 lot EUR/USD için pip değerini yaklaşık 35 TL gösteriyorsa 0,10 lot bu örnekteki sınıra uymaz. Aynı hesaplayıcı 0,01 lot için yaklaşık 3,5 TL gösteriyorsa, 0,02 lot yaklaşık 7 TL, 0,03 lot yaklaşık 10,5 TL pip etkisi yaratabilir. 60 pipte 0,02 lotun fiyat riski yaklaşık 420 TL, 0,03 lotunki yaklaşık 630 TL olur. Rakamlar varsayımsaldır; komisyon, spread ve kayma dışarıda bırakılmıştır.
Hipotetik örnek: dolar hesap ve 40 pip stop
Hipotetik örnek: Varsayımsal dolar hesapta kabul edilen risk 150 dolar, stop mesafesi 40 pip olsun. Pip başı risk limiti 150 / 40 = 3,75 dolardır. EUR/USD için kurum sözleşmesinde 0,01 lotun pip değeri yaklaşık 1 dolar olarak gösteriliyorsa, 0,03 lot yaklaşık 3 dolar pip etkisiyle 40 pipte yaklaşık 120 dolar fiyat riski taşır. 0,04 lot yaklaşık 4 dolar pip etkisiyle yaklaşık 160 dolar oluşturur ve verilen 150 dolar sınırını aşar. Hesaplama, miktarın stopun parasal etkisine bölünerek bulunduğunu gösterir. Spread, komisyon, kayma, dönüşüm ve kurumun gerçekleşme kuralı eklendiğinde gerçekleşen zarar bu basit örnekten farklı olabilir.
Giriş ile stop arasındaki parasal etki
Stop mesafesi, grafik üzerindeki puan farkı değil pozisyonun kapanması hâlinde oluşabilecek parasal etki için kullanılan girdidir. Long işlemde girişin altındaki, short işlemde girişin üstündeki stop arasındaki pip farkı aynı matematikle miktara bağlanır. Ancak alış işlemi askten açılıp bid üzerinden kapanabildiği, satış işlemi bidden açılıp ask üzerinden kapanabildiği için spread başlangıçtaki sonucu etkiler. Haber sırasında fiyat kayması oluşursa stop seviyesindeki varsayımsal parasal etki aşılabilir. Bu nedenle pozisyon büyüklüğü hesabı, beklenen fiyat riski için bir çerçevedir; seçilen stop fiyatında kesin kapanış veya kesin para kaybı sözü değildir.
Marjin ile fiyat riski farklıdır
Gerekli marjin, seçilen pozisyonun açılabilmesi için hesapta ayrılan teminatı ifade eder. Bu tutar stop mesafesindeki parasal risk veya en yüksek olası kayıp değildir. Kaldıraç yüksek olduğunda aynı nominal miktar için daha az marjin gerekebilir, fakat aynı pip hareketinin parasal etkisi lot miktarı değişmediği sürece küçülmez. Bu ayrım, küçük teminat gereksiniminin küçük risk anlamına gelmediğini gösterir. Birden fazla açık işlem bulunuyorsa kullanılan marjin, açık kâr zarar ve serbest marjin ortak hesap özsermayesinde etkileşir. Pozisyon büyüklüğü hesabı tek işlemdeki stop riskini tanımlarken, marjin hesabı kurumun teminat gereksinimini açıklar.
Hesap para birimi dönüşümü
Hesap para birimi ile paritenin karşıt para birimi farklı olduğunda pip değeri hesap para birimine çevrilir. Örneğin GBP/JPY pozisyonundaki pip etkisi ilk olarak yen cinsinden ifade edilebilir; TL hesapta bu tutarın TL karşılığı yen ile TL arasındaki dönüşüm kuruna bağlıdır. Dönüşüm kuru değiştikçe aynı lot ve aynı pip mesafesinin hesap bakiyesindeki etkisi de değişebilir. USD/CHF veya AUD/CAD gibi çiftlerde de hesap para birimi, paritenin iki para biriminden biri değilse ek dönüşüm gerekir. Platform hesaplayıcısında sembolün, hesap para biriminin ve miktar biriminin birlikte seçilmesi bu nedenle önem taşır.
Miktar yuvarlama ve minimum adım
Teorik hesap 0,027 lot sonucunu verse bile emir ekranı yalnızca 0,01 lot adımı destekliyorsa 0,027 lot doğrudan gönderilemeyebilir. 0,02 ve 0,03 lot seçeneklerinin stop mesafesindeki parasal etkisi farklıdır. Hesaplanan risk sınırı 100 birimse, 0,03 lot bu sınırı aşabilir; yuvarlama işlemi matematiksel sonucu değiştirir. Bazı ürünler daha küçük hacim adımı veya farklı minimum sözleşme büyüklüğü sunabilir. Bu teknik koşullar, pozisyon büyüklüğü formülünün yerine geçen ayrıntılar değil, formül sonucunun emre dönüşürken neden yeniden kontrol edilmesi gerektiğini açıklayan sözleşme verileridir.
Fiyat riski ile toplam işlem sonucu
Stop mesafesine dayanan hesap, esas olarak fiyatın stop seviyesine kadar hareket etmesinin parasal etkisini ölçer. İşlem sonucu bunun dışında kalemler de içerebilir. Açılış ve kapanıştaki spread farkı, komisyon, gecelik swap ve hesap para birimine dönüşüm net sonucu değiştirir. Hızlı piyasada stop emrinin kayma ile gerçekleşmesi, hesaplanan mesafeden daha yüksek fiyat etkisi doğurabilir. Bu nedenle 200 birimlik stop riski hesabı, her koşulda hesapta tam 200 birim eksileceği anlamına gelmez. Formül miktar ile planlanan fiyat riskini bağlar; kesin yürütme fiyatı veya toplam maliyet garantisi vermez.
Hesaplama sırasının önemi
Pozisyon büyüklüğü hesabında sıralama değiştiğinde kavramlar birbirine karışabilir. Önce lot miktarı seçilip ardından stop mesafesi aranırsa, kabul edilen parasal riskin ne olduğu belirsiz kalır. Önce risk tutarı, sonra giriş ile stop arasındaki pip mesafesi, ardından bu mesafenin seçilen semboldeki parasal karşılığı belirlenir. Sonuç, platformun izin verdiği hacim adımına göre kontrol edilir. Bu yöntem fiyatın nereye gideceğini tahmin etmez; aynı stop mesafesinin farklı miktarlarda neden farklı hesap etkisi oluşturduğunu açıklar.
Verilerin aynı anda geçerliliği
Hesapta kullanılan fiyat, pip değeri ve sözleşme bilgisi aynı anın verileri olmalıdır. Eski bir hesaplayıcı sonucu veya başka bir hesap türündeki pip değeri, güncel emir koşulunu temsil etmeyebilir. Parite fiyatı değiştiğinde bazı çiftlerde dönüşüm etkisi de değişir. Bu nedenle hesap sonucu, işlem kaydıyla değil hesaplama anındaki varsayımlarla birlikte anlam kazanır. Aynı hesapta açık pozisyonlar varsa toplam teminat durumu da ayrı değerlendirilir. Bu kontrol süreklidir.
Toplam maruziyet ve gerçekleşme belirsizliği
Aynı hesapta EUR/USD long, GBP/USD long veya USD/JPY short gibi işlemler farklı sembollerde görünse de ortak dolar hareketine duyarlı olabilir. Her birinin tek başına kabul edilen risk tutarı içinde hesaplanması, bu risklerin aynı anda gerçekleşmeyeceği garantisini vermez. Ekonomik veri anında spread genişlemesi, fiyat boşluğu ve kayma birkaç stopun beklenenden farklı fiyatta gerçekleşmesine neden olabilir. Swap, komisyon ve dönüşüm de işlem sonucuna eklenebilir. Bu içerik pozisyon miktarının stopun parasal etkisiyle ilişkisini açıklar; belirli lot, kaldıraç, parite veya işlem yönü önermez.